Mwy o Blant Wedi Gwirioni ar Chwaraeon

Datgelodd Chwaraeon Cymru heddiw gynnydd o bron i 50% yn nifer y plant yng Nghymru sy'n cymryd rhan yn rheolaidd mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol. Drwy ganfod barn 110,000 o blant ysgol Cymru (bron i 40% o'r grŵp oedran 7 i 16 oed yng Nghymru), o bron i 1000 o ysgolion (tua dwy ran o dair o gyfanswm Cymru),Arolwg ar Chwaraeon YsgolChwaraeon Cymru yw'r arolwg mwyaf o unrhyw fath ar bobl ifanc yn y DU, a chredir mai hwn yw'r arolwg mwyaf o'i fath yn y byd. Mae'n ddadansoddiad cynhwysfawr o gyflwr y genedl, yn hytrach na dim ond cipolwg cryno.                                    

Yn ogystal â dangos bod nifer y bobl ifanc sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon neu weithgarwch corfforol deirgwaith neu fwy yr wythnos wedi cynyddu o 27% yn 2011 i 40% yn 2013, datgelodd yr arolwg y canlynol hefyd:

  • 91% o blant yn mwynhau chwaraeon ysgol      
  • Roedd bechgyn (44%) dal yn fwy tebygol na merched (36%) o gymryd rhan yn rheolaidd mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol; er bod y ffigurau wedi cynyddu ar gyfer y ddau ryw, mae'r bwlch yn parhau'n statig
  • Roedd plant o gymunedau o leiafrifoedd ethnig, neu o'r cymunedau tlotaf a mwyaf difreintiedig, yn llai tebygol o ymarfer yn rheolaidd               
  • Mae gwneud chwaraeon a gweithgarwch corfforol yn bleserus ac yn hwyl yn allweddol er mwyn rhoi hwb i gyfranogiad plant a phobl ifanc                                                 
  • Yr ysgol yw'r lle pwysicaf i blant ddysgu'r medrusrwydd a'r hyder i gymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol              

Wrth gyflwyno sylwadau ar ganlyniadau'r arolwg, dywedodd Cadeirydd Chwaraeon Cymru, yr Athro Laura McAllister:

"Mae'r ffigurau rhagorol hyn yn dangos beth sy'n bosib pan mae'r sectorau chwaraeon ac addysg yn cydweithio. Maent hefyd yn ein helpu ni i ddeall sut mae annog cenhedlaeth yfory i gymryd rhan mewn mwy o chwaraeon a gweithgarwch corfforol. Ond mae heriau o'n blaenau o hyd ac mae'n rhaid i ni adeiladu ar y llwyddiant rydyn ni'n ei greu'n unigryw yng Nghymru.

"Rydyn ni mewn perygl o golli'r tir sydd wedi'i ennill os na fyddwn ni'n gwrando ar lais ein plant. Mewn cyfnod o gyni ariannol, nid cwestiwn o fwy o arian yw hyn. Mae'n ymwneud â buddsoddi yn nyfodol ein plant drwy gael y sectorau iechyd, addysg a chwaraeon i gydweithio'n well er mwyn rhoi'r cychwyn gorau i'n plant ni mewn bywyd.

"Y ffordd fwyaf cost-effeithiol o adeiladu ar y cynnydd sydd wedi'i wneud, ac o sicrhau bod ein plant ni i gyd yn rhannu yn y cyfleoedd, yw drwy osod ysgolion wrth galon cymuned sy'n datblygu cenhedlaeth o gyrff iachach, yn ogystal â meddyliau iachach hefyd."

TrebloddArolwg ar Chwaraeon YsgolChwaraeon Cymru nifer y plant a oedd yn cymryd rhan bron (o 40,000 yn 2011 i 110,000 yn 2013), ac mae'n golygu y bydd gan Awdurdodau Lleol, Consortia Addysg a Byrddau Iechyd ledled Cymru wybodaeth leol fanwl yn awr ar gyfer cynyddu ymhellach nifer y bobl ifanc sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol yn yr ysgol ac ar ôl ysgol.

I Sarah Powell, Prif Swyddog Gweithredol Chwaraeon Cymru, mae'r Arolwg yn pwysleisio sut mae ymdrechion Chwaraeon Cymru i wella chwaraeon a gweithgarwch corfforol wedi gwneud gwahaniaeth:      

"Mae'r canlyniadau hyn yn dangos bod uchelgais Chwaraeon Cymru igael pob plentyn wedi gwirioni ar chwaraeonyn cael effaith ac yn dwyn ffrwyth. Hefyd, mae graddfa ragorol yr ymateb yn datgelu pa mor bwysig yw chwaraeon a gweithgarwch corfforol i gymaint o blant ysgol ac athrawon. Bydd y berthynas gadarnhaol rydyn ni wedi'i meithrin gyda'r byd addysg yn hanfodol er mwyn adeiladu ar ffigurau heddiw a'u gwella.

"Mae'r gwaith mewn ysgolion cynradd ac uwchradd sydd wedi'i gyllido gan Chwaraeon Cymru yn ystod y deng mlynedd diwethaf, gyda chlybiau ar ôl ysgol ac yn y cymunedau chwaraeon ehangach, wedi cynnig cyfleoedd newydd i bob plentyn roi cynnig ar amrywiaeth ehangach o chwaraeon a gweithgareddau corfforol. Mae'r rhain wedi cael eu cyflwyno mewn amgylchedd pleserus a hwyliog, gan feithrin hyder y plant a'u diddordeb mewn cymryd mwy o ran.

"Mae canlyniadau'rArolwg ar Chwaraeon Ysgolyn adeiladu ar y dystiolaeth arall sy'n awgrymu cynnydd mewn cymryd rhan ers Gemau Olympaidd a Pharalympaidd Llundain 2012 - er enghraifft, mae'r aelodaeth o glybiau chwaraeon yng Nghymru wedi codi i fwy na 500,000 am y tro cyntaf erioed, a bu cynnydd mawr mewn cyfleoedd chwaraeon i bobl anabl. Er bod Llundain 2012 yn ysbrydoliaeth fawr, mae'n rhaid i ni gynnal y twf mewn cymryd rhan mewn chwaraeon, drwy ddeall pobl ifanc yn well a chyflwyno'r gwasanaethau y mae arnynt eu hangen. Mae hyn hefyd yn golygu dealltwriaeth well o anghenion merched a phobl ifanc, cymunedau ethnig a'r rhai yn ein cymunedau tlotach. Mae darganfyddiadau'r Arolwg yn dangos bod y grwpiau hyn ar ei hôl hi o gymharu â'r bechgyn, sy'n golygu bod llawer o waith i'w wneud o hyd, ac er bod gennym ni le i fod yn falch iawn o ganlyniadau'r Arolwg heddiw, does gennym ni ddim lle i orffwys ar ein rhwyfau."

Gyda'r nod o alluogi ac ysbrydoli pobl ifanc i fod yn fodelau rôl ac yn arweinwyr drwy chwaraeon, a gyda byddin o tua 2000 o bobl ifanc yng Nghymru sy'n ceisio sicrhau mwy o gymryd rhan ymhlith eu cyfoedion, mae mudiad y Llysgenhadon Ifanc yn gefnogol i'r arolwg, fel yr eglura un o Lysgenhadon Ifanc Wrecsam:

"Mae'n ffantastig wrth reswm bod cymaint o bobl ifanc ledled Cymru wedi cael cyfle i rannu a lleisio eu barn a'u safbwyntiau am chwaraeon ysgol. Nawr mae'n rhaid i bawb sy'n ymwneud â dylanwadu ar y cyflwyno eistedd i fyny a gwrando ac, yn bwysicach na dim, gweithredu.

"Mae pobl ifanc Cymru wedi siarad ac rydyn ni yn y sefyllfa orau yn awr i fod yn diwallu eu hanghenion nhw a sicrhau bod pob plentyn yn cael cyfle priodol i wirioni ar chwaraeon.

"Fel Llysgenhadon Ifanc, rydyn ni'n gyffrous iawn am ddyfodol chwaraeon ysgol ac wedi ymrwymo i weithio ochr yn ochr â'r rhai sy'n gyfrifol am gynllunio a gweithredu er mwyn cefnogi'r gwaith o gyflwyno newidiadau i gael mwy o bobl ifanc i fod yn fwy egnïol."

I gael rhagor o wybodaeth am yr arolwg ac i weld y canlyniadau, ewch i www.schoolsportsurvey.org.uk

Diwedd

Nodiadau:

*Rhyddhawyd yr Ystadegau Cenedlaethol diweddaraf o Arolwg Iechyd Cymru a gynhyrchwyd gan Lywodraeth Cymru ar 19 Medi 2012, yn unol â'r trefniadau a gymeradwywyd gan Awdurdod Ystadegau'r DU. http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/health2012/120919/?lang=en

**Mae Chwaraeon Cymru wedi'i enwi fel cynhyrchydd Ystadegau Swyddogol yngNgorchymyn Ystadegau Swyddogol (Cymru) 2013.  Daeth y Gorchymyn i rym ar 1af Ebrill 2013. Mae'r Gorchymyn yn dynodi ystadegau a gynhyrchir gan Chwaraeon Cymru fel Ystadegau Swyddogol at bwrpas Deddf y Gwasanaeth Ystadegau a Chofrestru 2007. Mae hyn yn golygu y bydd disgwyl i'r ystadegau a gynhyrchir gydymffurfio â'r safonau sydd wedi'u datgan yn yCod Ymarfer ar gyfer Ystadegau Swyddogolac y byddant yn cael eu monitro gan Awdurdod Ystadegau'r DU.                   

***Mae data a gasglwyd o Gaerdydd yn ystadegol ddibynadwy, ond nid oedd digon o ysgolion wedi cwblhau'r Arolwg er mwyn i Gaerdydd dderbyn Adroddiad Awdurdod Lleol.

Fel rhan o'r cydymffurfio hwn,mae'n rhaid i ni sicrhau bod Ystadegau Swyddogol ar gael i bawb ar yr un pryd, gydag eithriadau cyfyngedig, ac y dylai'r ystadegau fod ar gael mewn cymaint o fanylder â sy'n ddibynadwy ac yn ymarferol.  

Mae'r canlyniadau cenedlaethol yn dangos y canlynol:

  • Mae 79% o fechgyn a 73% o ferched wedi cymryd rhan mewn chwaraeon allgyrsiol unwaith o leiaf yn ystod y flwyddyn ddiwethaf (cynnydd o gymharu â 73% o fechgyn a 69% o ferched yn 2011).
  • O blith y bobl ifanc sydd wedi cymryd rhan mewn chwaraeon, mae 40% yn cymryd rhan mewn chwaraeon deirgwaith neu fwy yr wythnos yn awr, o gymharu â 27% yn 2011.
  • Mae 54% yn aelodau o glwb chwaraeon o gymharu â 45% yn 2011. Yn gyffredinol, mae 61% o fechgyn a 46% o ferched yn aelodau o glybiau chwaraeon yn 2013 (cynnydd o gymharu â 52% o fechgyn a 38% o ferched yn 2011).
  • Y gamp fwyaf poblogaidd i fechgyn yw pêl droed, gyda 51.3% yn cymryd rhan unwaith o leiaf yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, o gymharu â 41.4% yn 2011. Ymhlith y merched, y gamp fwyaf poblogaidd yw pêl rwyd - 32%, i fyny o 28.6% yn 2011.

Mae Estyn yn cydnabod yr arolwg fel adnodd effeithiol ar gyfer dangos tystiolaeth o les yn ei gyfarwyddyd hunanarfarnu ar gyfer ysgolion.     

Yn gyffredinol, mae 921 o'r ysgolion - 59% o'r holl ysgolion cymwys yng Nghymru - wedi cymhwyso ar gyfer adroddiad unigol. Cwblhaodd 1,060 o'r staff dysgu'r arolwg ar y ddarpariaeth, i ddarparu gwybodaeth am y chwaraeon ysgol maent yn eu cynnig.