Llwybr Awen at anrhydedd drwy Gemau Cymru

Ar ôl dechrau yn y cefn, mae Awen Lewis yn arwain o'r blaen erbyn hyn ym myd triathlon.

Bum mlynedd ar ôl ennill aquathlon mewn cystadleuaeth chwaraeon gan yr Urdd yng nghanolbarth Cymru, mae'r ferch 16 oed o Gwm Tawe'n aelod o Sgwad Rhanbarthol Cymru ac yn addo codi yn safleoedd Prydain.                      

Ar ôl defnyddio Gemau Cymru fel carreg gamu i lefel nesaf y gamp, bydd y gystadleuaeth ddiweddaraf y penwythnos yma'n garreg filltir arall iddi o bosib.       

"Nofio ydi fy nghefndir i ac fe ddechreuais i nofio i Glwb Nofio Cwm Tawe pan oeddwn i'n saith oed," dywedodd Awen, o Gearlan, ger Abercraf.

Awen

"Fe roddodd Mam fy enw i ar gyfer yr aquathlon a doeddwn i ddim yn disgwyl llawer. Doeddwn i ddim yn llawer o redwr ond roedd gen i ddygnedd da drwy fod yn nofwraig gystadleuol.    

"Rydw i'n cofio cael fy rhoi yn rhan 2 y gystadleuaeth a'r merched cyflymach yn rhan 1, felly roeddwn i'n gwybod fy mod i yn erbyn y cloc. Ond drwy ymdrechu'n galed iawn, fe wnes i ennill. Ar ôl y penwythnos hwnnw, roedd gen i fwy a mwy o ddiddordeb mewn triathlon.

"Mae triathlon yn brofiad mor gyffrous ac mae fel tair gwahanol ras mewn un ras ac rydw i wrth fy modd gyda gwefr hynny. Roeddwn i'n nofwraig gryf i fy oedran felly roeddwn i'n dod allan o'r dŵr yn agos at flaen y ras. Er hynny, rhaid i mi fod yn onest, mae'n anoddach wrth i chi fynd yn hŷn.

"Rydw i'n edmygu athletwyr fel Non Stanford gan ei bod hi o Abertawe ac mae ei llwyddiant hi'n fy ysbrydoli i. Roedd hi'n cystadlu mewn un ddisgyblaeth ond mae wedi dangos ei bod yn bosib bod yn driathletwraig.

"Fe ddechreuais i drwy gymryd rhan yn rasys Tristar Cymru mewn sawl ardal yn y wlad ac fy ras fwyaf i pan oeddwn i'n ifanc oedd ras gymhwyso'r IRC, sef Gemau Cymru yn 2013. Fe lwyddais i i ddod yn ail yn y ras yma ac felly roeddwn i'n cael mynd ymlaen i gynrychioli Cymru yn Eton Dorney. Roedd rasio ar y lefel yma'n anhygoel ond roeddwn i allan o 'nyfnder. Roedd yn gam mawr ymlaen ond yn wers bwysig iawn i'w dysgu. Roedden ni'n nofio mewn dŵr agored a doeddwn i ddim yn gyfarwydd â hynny. 

"Ar ôl y diwrnod hwnnw rydw i nawr yn Sgwad Rhanbarthol Cymru ac yn hyfforddi'n rheolaidd gyda'r tîm ac yn mynd i wersylloedd hyfforddi."

Bydd Gemau Cymru, sy'n cael eu trefnu gan yr Urdd, yn cael eu cynnal ar 1 - 3 Gorffennaf yn ardal Caerdydd. Dyma'r unig ddigwyddiad yng Nghymru sy'n cynnig llwyfan i athletwyr ifanc gorau Cymru gystadlu mewn un ar ddeg disgyblaeth wahanol, mewn un digwyddiad.

Bydd mwy na 1,200 o bobl ifanc yn cystadlu yn ystod y penwythnos mewn un ar ddeg o gampau gwahanol - athletau, gymnasteg, pêl rwyd, rygbi 7 bob ochr, tennis bwrdd, rhwyfo dan do, triathlon, jiwdo a chanŵio, gyda dwy gamp newydd yn cael eu hychwanegu eleni - hoci a chodi pwysau.                  

Cynhaliwyd Gemau Cymru am y tro cyntaf yn 2011 yn ystod y cyfnod yn arwain at Gemau Olympaidd Llundain 2012. Dyma un enghraifft o waddol parhaus Gemau Olympaidd 2012 i Gymru.                

"Y peth mwyaf i mi eleni oedd ennill pencampwriaethau sbrint iau Cymru a dod yn 9fed yn gyffredinol ymhlith y merched.

"Mae'n fraint fawr cael fy ngwahodd i fod yn llysgennad triathlon Gemau Cymru eleni.

"Rydw i'n gobeithio gallu helpu'r athletwyr ifanc yma drwy roi cyngor am driathlon a sut gallan nhw wella drwy wneud y pethau lleiaf. Fy nod i ar y diwrnod fydd bod yn fodel rôl a defnyddio fy mhrofiad i i helpu eraill.              

"Fe fydda' i'n rasio yn y ras 3km ar y dydd Sadwrn yn y gystadleuaeth athletau fel rhan o fy natblygiad rhedeg. Rydw i'n gobeithio am ras gyflym, sefydlog, ac yn gobeithio cael gorau personol."

"Gyda'r arholiadau y tu ôl i mi, a llawer o rasys mawr wedi'u rasio, mae'n amser cael bloc caled a chyson o hyfforddi nawr, er mwyn gwneud yn siŵr fy mod i ar fy ngorau ym Mhencampwriaethau Triathlon Prydain, a hefyd gŵyl D20 Triathlon Prydain.                                      

"Fe fydda' i'n hyfforddi am ryw 18 awr yr wythnos, sy'n gallu bod yn flinedig i'r corff, felly mae'n bwysig bwyta'n iawn i roi tanwydd i'r corff, yfed digon i beidio dadhydradu ac adfer yn briodol, fel mae fy nghorff i ei angen."