Data newydd yn dangos bod chwaraeon yn gwneud i chi deimlo’n dda

Mae'r data Chwaraeon a Ffyrdd o Fyw Egnïolcyntaf erioed i'w cyhoeddi heddiw gan Chwaraeon Cymru wedi canfod cyswllt positif ac arwyddocaol rhwng cymryd rhan mewn chwaraeon ac iechyd meddwl da.

Roedd oedolion sy'n egnïol dair gwaith yr wythnos neu fwy un a hanner o weithiau'n fwy tebygol o ddweud eu bod yn 'teimlo'n dda amdanynt eu hunain' 'yn aml' neu 'drwy'r amser'.

O blith y rhai a arolygwyd, dywedodd 29% o oedolion eu bod yn cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol dair gwaith neu fwy yr wythnos, gyda 47% yn cymryd rhan unwaith yr wythnos o leiaf.   

Mae'r canfyddiadau'n dangos bod y rhai sy'n cymryd rhan yn aml mewn chwaraeon a hamdden gorfforol hefyd yn fwy tebygol o fod â ffyrdd o fyw iachach, fel bod o bwysau iach, bwyta eu '5 y dydd' a ddim yn ysmygu.

Adult

Mae'r rhai sydd â lefelau gweithgarwch is (llai nag unwaith yr wythnos) yn fwy tebygol o fyw mewn amddifadedd sylweddol, bod yn ddi-waith, bod heb gar neu fynediad i'r rhyngrwyd a bod heb gymwysterau ffurfiol. 

Yr ystadegau, sy'n seiliedig ar ymatebion gan 10,000 o oedolion, yw'r tro cyntaf i ddata cenedlaethol am chwaraeon, iechyd cyhoeddus a data cenedlaethol arall gael eu casglu ochr yn ochr fel rhan o Arolwg Cenedlaethol Cymru. 

Dywedodd Prif Weithredwr Chwaraeon Cymru, Sarah Powell:

"Mae'r dystiolaeth newydd yma'n dangos cyswllt clir rhwng chwaraeon a gwell iechyd corfforol a meddyliol. Mae'r ffaith bod cymaint o oedolion yng Nghymru'n elwa o fanteision iechyd chwaraeon yn ein plesio ni'n fawr. Yr her i ni yng Nghymru yw cael mwy o bobl i gymryd rhan mewn gweithgarwch rheolaidd a sicrhau bod chwaraeon ar gael i'r bobl hynny sydd ddim yn cymryd rhan.

"Yr hyn sydd raid i ni ganolbwyntio arno nawr yw cael gwared ar y rhwystrau sy'n atal pobl sydd ddim yn elwa eto rhag cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol. Pan fyddwn ni'n dechrau mynd i'r afael â'r problemau hynny - sy'n realiti i gymaint o bobl - fe allwn ni ddechrau creu dyfodol iach real i Gymru."

I helpu i ddeall yn well y rhwystrau sy'n atal chwaraeon a gweithgarwch corfforol, holodd yr arolwg y bobl am beth fyddai'n eu hannog i wneud mwy o chwaraeon. Roedd y prif beth a nodwyd yn cynnwys y canlynol: bod yn llai prysur yn y gwaith (32% o oedolion yng Nghymru); bod yn iau (29%); bod yn fwy heini (27%); llai o ymrwymiadau teuluol (23%); pe bai'n costio llai (18%); cael mwy o gyfleusterau neu glybiau yn lleol (16%).

Wrth siarad am y camau nesaf, dywedodd Sarah Powell:

"Maechwech allan o bob 10 o bobl yng Nghymru yn dweud eu bod eisiau gwneud mwy o chwaraeon a hamdden gorfforol a dyma pam mae'n bwysig ein bod ni, ynghyd â'n partneriaid, yn defnyddio'r wybodaeth yma fel sail well ar gyfer ein dull o weithredu, i ddarparu'r atebion lleol priodol sy'n cefnogi gweithgarwch wythnosol rheolaidd.

"Mae'r canfyddiadau'n tynnu sylw at yr angen am waith tîm yng Nghymru gyda chydweithredu ar draws bob sector ac atebion ar y cyd i fynd i'r afael â'r heriau a'r cyfleoedd o'n blaen.

"Mae'r data'n hynod werthfawr hefyd ar gyfer ein gwaith gyda chyrff eraill y sector cyhoeddus, yn enwedig Iechyd Cyhoeddus Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru, wrth i ni weithio'n agosach yn y dyfodol.Er enghraifft, os gallwn ni annog mwy o bobl i fod yn egnïol yn yr awyr agored, os caiff llwybrau eu darparu i bobl feicio a rhedeg arnyn nhw, ac os gallwn ni helpu i gefnogi gwirfoddolwyr a chlybiau i gynnal y gweithgareddau hynny, fe allwn ni ddechrau gweld sut mae modd creu dull mwy cynaliadwy ac unedig o weithio i gael mwy o bobl i fod yn egnïol. 

"Dim ond drwy ddefnyddio'r wybodaeth yma a sicrhau ein bod yn siarad gyda phobl Cymru ac yn gwrando arnyn nhw y gallwn ni ddeall y rhwystrau a'r problemau cymdeithasol maen nhw'n eu hwynebu a chanolbwyntio ein buddsoddiad a'n gwaith ar dargedu achos rhai o'r heriau hyn. 

"Ym mis Tachwedd fe fyddwn ni'n gwahodd pobl ledled Cymru i'n helpu ni i ddylanwadu ar weledigaeth newydd ar gyfer chwaraeon - gweledigaeth i bawb yng Nghymru. Yn benodol, rydyn ni eisiau clywed gan y rhai sy'n teimlo ar hyn o bryd nad yw gweithgarwch corfforol ar eu cyfer hwy, er mwyn gallu deall yn llawn y rhwystrau sy'n bodoli ac yn atal cymryd rhan, ac yn eu stopio nhw rhag profi'r teimlad da hwnnw sydd i'w gael o fyw bywyd egnïol."

Yr arolwg

  • Mae Arolwg Cenedlaethol Cymru'n cymryd lle Arolwg Iechyd Cymru, yr Arolwg ar Gelfyddydau Cymru, Arolwg Hamdden Awyr Agored Cymru a'r Arolwg ar Oedolion Egnïol.
  • Mae Arolwg Cenedlaethol Cymru'n arolwg wyneb yn wyneb ar fwy na 10,000 o oedolion 16 oed a hŷn a ddewiswyd ar hap ac fe'i cynhaliwyd ledled Cymru.
  • Mae'r canfyddiadau'n rhoi gwybodaeth newydd i ni am bwy sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol a'u harferion a'u trefniadau eraill yn eu bywyd o ddydd i ddydd.
  • O ystyried y gwahaniaeth yn y ffordd y mae'r data wedi cael eu casglu, nid yw'n bosib llunio cymariaethau rhwng y data a gasglwyd fel rhan o gylchoedd blaenorol yr Arolwg ar Oedolion Egnïol a'r data newydd sydd wedi'u casglu fel rhan o Arolwg Cenedlaethol Cymru. Mae hyn yn golygu bod rhaid trin canlyniadau Arolwg Cenedlaethol 2016-17 fel llinell sylfaen newydd ar gyfer mesur cynnydd ac fel cyfle i edrych ar y cyswllt rhwng chwaraeon a meysydd polisi eraill. 
  • Am fwy o wybodaeth gefndir am yr arolwg, am ddull a holiadur yr arolwg, y newyddion diweddaraf, canlyniadau ac adroddiadau'r gwaith datblygu, a rhagor o wybodaeth am gysylltu data, edrychwch ar dudalennau Llywodraeth Cymru ar y we (http://www.gov.wales/nationalsurvey). 
  • Seilir y dadansoddiad uchod ar fas data Arolwg Cenedlaethol Cymru 2016/17.

Canfyddiadau allweddol ychwanegol:

  • Mae gwrywod  yn gwneud mwy o chwaraeon (52% yn gwneud o leiaf un sesiwn yr wythnos) yn rheolaidd na merched (42%)
  • 59% o oedolion wedi dweud eu bod wedi cymryd rhan mewn rhyw weithgaredd chwaraeon yn ystod y pedair wythnos diwethaf
  • 23% o oedolion yn aelodau o glwb chwaraeon
  • 10% o oedolion yn gwirfoddoli mewn chwaraeon

Cysylltiadau iechyd a hamdden gorfforol o ganfyddiadau'r arolwg:

  • Canllawiau'r Prif Swyddog Meddygol: mae 37% o'r oedolion sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol lai nag unwaith yr wythnos yn bodloni canllawiau'r Prif Swyddog Meddygol ar gyfer bod yn egnïol am 150 o funudau yr wythnos. Mae hynny'n codi i 82% o'r bobl sy'n cymryd rhan 3 gwaith neu fwy yr wythnos.
  • Gordewdra: mae 63% o'r oedolion sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol lai nag unwaith yr wythnos wedi'u categoreiddio dros eu pwysau, yn or-dew, neu'n beryglus o or-dew. Mae hynny'n gostwng i 53% ar gyfer y bobl sy'n cymryd rhan 3 gwaith neu fwy yr wythnos.
  • Ysmygu: nid yw 48% o'r oedolion sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol lai nag unwaith yr wythnos wedi ysmygu erioed. Mae hynny'n codi i 57% ar gyfer y bobl sy'n cymryd rhan 3 gwaith neu fwy yr wythnos.
  • 5 y dydd: mae 18% o'r oedolion sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol lai nag unwaith yr wythnos wedi bwyta 5 dogn o ffrwythau a llysiau y dydd. Mae hynny'n codi i 35% ar gyfer y rhai sy'n cymryd rhan 3 gwaith neu fwy yr wythnos.
  • Iechyd: mae 62% o'r oedolion sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon a hamdden gorfforol lai nag unwaith yr wythnos yn dweud bod ganddynt iechyd da. Mae hynny'n codi i 86% ar gyfer y rhai sy'n cymryd rhan 3 gwaith neu fwy yr wythnos.

 

Adnoddau Mewnol