Pŵer chwaraeon …… Dyfodol Positif!

Chwaraeon:

Aml-chwaraeon

Lleoliad:

Casnewydd

Wrth feddwl am fanteision chwaraeon, mae'n bur debyg mai calon iach a chanol meinach sy'n dod i'r meddwl gyntaf.           

Ond yng Nghasnewydd, ac yn fwy diweddar, Gwent (De Ddwyrain Cymru), mae prosiect wedi'i dargedu'n arwain at newid mewn ymddygiad ymhlith pobl ifanc sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon.

Rhaglen o gynnwys cymdeithasol yw Dyfodol Positif, sy'n defnyddio Chwaraeon a Gweithgarwch Corfforol fel adnodd i ddenu pobl ifanc sy'n wynebu risg o ymddygiad gwrthgymdeithasol neu droseddu.

Sefydlwyd y rhaglen hon yng Nghasnewydd fwy na 12 mlynedd yn ôl ac, yn 2014, ehangodd Dyfodol Positif ar draws y pum awdurdod lleol yng Ngwent gyda chefnogaeth gan Chwaraeon Cymru (drwy gyfrwng cyllid CPALl) a Swyddfa Heddlu Gwent a'r Comisiynydd Troseddu.

Mae Tîm Datblygu Chwaraeon BYW Casnewydd a Chyngor Dinas Casnewydd wedi arwain cysyniad, datblygiad a chydlyniad Dyfodol Positif am nifer o flynyddoedd a nawr maent yn gweithio'n agos â chydweithwyr o Gwent Egnïol, yn ogystal ag amrywiaeth eang o bartneriaid eraill, gan gynnwys yr Heddlu, Diogelwch Cymunedol, Addysg, Gwasanaethau Cymdeithasol, Gwasanaethau Ieuenctid, Gwasanaethau Troseddwyr Ifanc, Cymunedau yn Gyntaf, Teuluoedd yn Gyntaf, a mudiadau'r trydydd sector.

Drwy dargedu pobl ifanc rhwng 10 ac 19 oed yn bennaf, sy'n cael eu hystyried fel y rhai sy'n wynebu'r risg fwyaf o droseddu neu o ymddygiad gwrthgymdeithasol, mae'n darparu'r canlynol:

- Opsiynau positif yn lle ymddygiad gwrthgymdeithasol ar gyfer pobl ifanc sy'n byw mewn cymunedau difreintiedig ledled Casnewydd a Gwent.
- Darpariaeth chwaraeon leol heb fawr ddim cost, os o gwbl, i gyfranogwyr.
- Cyfleoedd gwirfoddoli ac arwain.        
- Cymwysterau ac achrediadau i bobl ifanc.            
- Modelau rôl a phecynnau cefnogi i bobl ifanc sy'n 'wynebu risg'.

Yng Nghasnewydd yn unig y llynedd, roedd 22,640 o gyfranogwyr - cynnydd o 5,740 ar y targed.

Dywedodd Emily Kemp, Swyddog Ymddygiad Gwrthgymdeithasol yng Nghyngor Dinas Casnewydd:

"Mae Dyfodol Positif yn ased enfawr i Gasnewydd a'i waith o gynllunio ymlaen ar gyfer lleihau Ymddygiad Gwrthgymdeithasol. Mae'r Tîm Dyfodol Positif yn gweithio gyda'r bobl ifanc mwyaf problemus yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghasnewydd. Heb eu cyfraniad nhw, ni fyddai'r gostyngiadau rydyn ni wedi'u gweld wedi bod yn bosib. Mae'r wybodaeth sydd ganddyn nhw am rai o'r stadau mwyaf difreintiedig yng Nghasnewydd yn ein helpu ni fel partneriaid i weithredu tactegau i atal yr Ymddygiad Gwrthgymdeithasol rhag gwaethygu."

Ond nid dim ond y niferoedd sy'n drawiadol. Mae'r straeon personol unigol am bobl ifanc yn newid eu bywydau drwy chwaraeon yn bwerus eithriadol.

Roedd gan un gŵr ifanc, a gyfeiriwyd at Dyfodol Positif ym mis Tachwedd 2014 gan Dîm Atal Teuluoedd yn Gyntaf yng Nghasnewydd, broblemau niferus yn ymwneud â thrais ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Roedd wedi cael ei eithrio o'r ysgol gyfun ac wedi'i wahardd rhag chwarae rygbi am bedwar mis ar ôl taro un o'i hyfforddwyr. Ar ôl gweithio gyda mentor chwaraeon, erbyn hyn mae'n mynychu ysgol yn Henffordd ac yn ôl yn chwarae rygbi gyda'i glwb. Mae ganddo nodau tymor hir i ddechrau hyfforddi.     
Linzi Proctor yw Cydlynydd Cynnwys Ysgol St Julian. Dywedodd:

"Mae staff Dyfodol Positif wedi llwyddo bob amser i reoli perthnasoedd gwaith rhagorol gyda'r disgyblion sydd wedi ymddieithrio fwyaf. Drwy wneud defnydd o'r rhaglen, mae'r disgyblion wedi elwa o fwy o hunan-barch a hunanhyder, agwedd fwy cadarnhaol, ac maen nhw wedi cael eu hannog a'u cymell i chwarae mwy o ran ym mywyd ehangach yr ysgol. 'Fyddwn i ddim yn oedi cyn argymell y rhaglen ragorol yma i ddysgwyr eraill sydd wedi ymddieithrio."

Yng nghanol tref Caerffili, mae sefydlu sesiynau cymryd rhan mewn chwaraeon gyda'r nos rhwng mis Rhagfyr 2014 a mis Mawrth 2015 wedi cyd-fynd â gostyngiad o 36% yn y cyfraddau troseddu lleol. Bu gostyngiad o 50% hefyd yn y galwadau am ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardal.

Dywedodd Stefan Williams, Arolygydd gyda Heddlu Gwent:

"Mae Dyfodol Positif yn darparu'r union beth sy'n cael ei awgrymu yn yr enw. Drwy waith ffocws yn delio â phobl ifanc ledled Casnewydd, mae teimlad clir, wrth i ni ddod at ein gilydd, bod canlyniadau positif bob amser i broblemau'r dyfodol. Y rheswm am hyn yw bod yr egni a'r mentrau bob amser yn ymwneud â rhoi cyfleoedd i bobl ifanc, gan ddatrys problemau i wneud Casnewydd yn lle gwell hefyd.

"Mae Dyfodol Positif yn bartner allweddol er mwyn helpu'r Heddlu i ddod o hyd i ffyrdd gwahanol o leihau ymddygiad sy'n niwsans wrth ddelio ag ieuenctid."

 

Yr heriau y mae'r rhaglen wedi'u hwynebu

Mae'r rhaglen wedi dibynnu bob amser ar gyllid blwyddyn ar ôl blwyddyn.

Mae adrodd yn ôl cyson ac astudiaethau achos seiliedig ar dystiolaeth sy'n tynnu sylw at brofiadau sy'n newid bywydau wedi sicrhau bod y cyllid wedi cael ei gynnal. Daeth y Swyddfa Gartref a'r rhaglen genedlaethol i ben yn 2013, gan gyfeirio'r cyllid yn lleol i Gomisiynwyr Troseddu'r Heddlu. Roedd yn hanfodol dangos i'r Comisiynydd pa mor bwysig oedd iddo gefnogi'r rhaglen hon. Mae Prif Gwnstabl Heddlu Gwent wedi bod yn gefnogol iawn ac wedi cyllido'r fenter hon yn rhannol ers 2013.

Mae nifer o sefydliadau wedi derbyn cyllid yn rheolaidd ar gyfer rhaglenni ymgysylltu ag ieuenctid ac mae Dyfodol Positif wedi gorfod gweithio i gael cydnabyddiaeth ac, mewn rhai achosion, ceisio newid diwylliant hanesyddol o ran sut orau i weithio gyda phobl ifanc. Hyd heddiw, nid yw chwaraeon yn cael ei ystyried gan bawb fel adnodd ymgysylltu gwych i gael effaith ar yr agendau cymdeithasol mawr - felly mae'r dystiolaeth a'r adborth yn allweddol.

 

Llwyddiannau

- Meithrin a chynnal rhaglen Dyfodol Positif yng Nghasnewydd ers 2002 gydag arian grant allanol yn unig
- Datblygu i weithredu ledled Gwent ers mis Ebrill 2014
- Miloedd o bobl ifanc yn cymryd rhan mewn Chwaraeon
- Llai o droseddu ar lefel isel oherwydd gweithgareddau dargyfeirio ac ymgysylltu
- Astudiaethau achos o bobl ifanc - yn newid bywydau'n llythrennol
- Pobl ifanc yn dod yn wirfoddolwyr
- Pobl ifanc yn cael gwaith      

Cynnwys cysylltiedig

Cyllid

Os oes gennych chi syniad ar gyfer prosiect a fyddai'n gallu helpu grwpiau tebyg, edrychwch ar ein tudalennau cyllido i weld sut gallwn ni helpu.

Tudalennau cyllido