Arolwg Chwaraeon Ysgol: Rhoi cyfle i bob plentyn fod yn egnïol

Chwaraeon:

Aml-chwaraeon

Lleoliad:

Ynys Môn

Dangosodd Arolwg Chwaraeon Ysgol 2013 fod rhai grwpiau o blant yn llai tebygol nag eraill o gymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgaredd corfforol. Ond fe ddangosodd inni hefyd pam, ac mae llawer o ysgolion ac awdurdodau lleol wedi gallu defnyddio'r wybodaeth honno i chwalu rhai o'r rhwystrau, a rhoi chwaraeon a llawer o'r lles sy'n dod yn ei sgil ar gael i bob plentyn.    

Gethin Thomas, Ysgol David Hughes

Mae llai o ferched yn "anghofio" eu cit chwaraeon, diolch i nifer o fentrau newydd mewn ysgol ar Ynys Môn. 

Mae llacio'r rheolau ar git chwaraeon a symud oddi wrth rai chwaraeon traddodiadol wedi cael effaith fawr ar gyfranogaeth merched, yn ôl Gethin Thomas, cyn Bennaeth Addysg Gorfforol yn  Ysgol David Hughes.

"Mi ddaeth pethau'n glir inni yn syth bin pan dderbynion ni ganlyniadau Arolwg ar Chwaraeon Ysgol Chwaraeon Cymru," meddai Gethin.

"Mae'r Arolwg yn offeryn ardderchog ar gyfer gweithio allan beth sydd ar feddyliau'r plant a beth sy'n eu rhwystro nhw rhag cymryd rhan mewn gweithgaredd corfforol. Mi gymerodd hi ganlyniadau'r arolwg yn 2011 i wneud inni sylweddoli bod yn rhaid newid pethau efo'r  cit Addysg Gorfforol."

Cymerodd yr ysgol ran yn yr Arolwg unwaith eto yn 2013 a chael mwy eto o oleuni:

"Mi edrychon ni ar y gweithgareddau oedd yn cael eu cynnig a chanolbwyntio mwy ar iechyd, ffitrwydd a lles. Mi roeson ni fwydlen o weithgareddau i'r disgyblion ac mi ddewison nhw beth oedden nhw am ei wneud. Fedrwch chi ddim tanbrisio pwysigrwydd data parhaus.

"Mi symbylodd yr Arolwg ni i wrando ar lais y disgybl. Mi gyflwynon ni weithgareddau byrrach, hyrddiau pedair wythnos ar y tro, a chynnwys pethau fel rygbi tag, aerobeg a dawns."

Ers hynny mae Gethin wedi cael secondiad i'r Rhaglen Llythrennedd Corfforol ar gyfer Ysgolion (PLPS). Yn y cyfnod hwnnw mae'r ysgol wedi creu ei Chyngor Chwaraeon Ysgol cyntaf:

"Mi roddodd yr arolwg y dystiolaeth oedden ni angen i sefydlu fforwm ar gyfer llais y disgyblion. Mae gwaith y Llysgenhadon Ifanc a'r PLPS hefyd wedi bod yn hanfodol."

Yn ei dro, mae brwdfrydedd ac ymrwymiad i chwaraeon hefyd ar i fyny:

"Maen nhw'n cael mwy o symbyliad - a hynny am ein bod ni wedi dewis y gweithgareddau maennhweisiau eu gwneud." Mae yna broses i'w dilyn gyda'r arolwg gan fod angen i ddisgyblion lenwi holiaduron.

Fodd bynnag, mae Gethin yn esbonio nad oedd hi'n anodd gwerthu'r manteision i'r Prifathro:

"Roedd o'n gallu gweld yn iawn beth oedd manteision y data - mae'n clymu efo Estyn oherwydd bod lles yn rhan mor bwysig o'u harolwg nhw.

"Mae yna bwysau aruthrol ar athrawon o ran llythrennedd a rhifedd. Eilbeth i hynny yn aml ydi gweithgaredd corfforol ond mae'r Arolwg yn helpu i'w godi i frig y rhestr blaenoriaethau."

Ac mae'r ymdrechion yn bendant wedi dwyn ffrwyth:

"Mae staff yn dweud yn sicr yn dweud wrtha i fod merched yn llawer llai cyndyn i gymryd rhan. Maen nhw'n mwynhau pob math o weithgareddau fel yr ystafell ffitrwydd, swmba, badminton a rygbi cyffwrdd."

Ac mae hyn yn cael effaith gadarnhaol ar ymddygiad:

"Os ydyn nhw'n gyndyn, mae hi'n frwydr o'r dechrau i ennyn eu diddordeb. Os ydyn nhw'n cymryd rhan mewn gweithgareddau maen nhw'n eu mwynhau, mae ymddygiad yn bendant yn gwella."

Os yw gweithgaredd corfforol am chwarae ei ran mewn gwella iechyd y genedl, mae Gethin o'r farn y bydd rhaid i bethau newid:

"Rhaid inni edrych ar y plant sydd ddim yn cymryd rhan, ddim yn teimlo'n gysurus a ddim yn ei fwynhau. Ac i newid hynny mae angen ichi wneud rhywbeth yn wahanol. Fedrwch chi ddim dal ati efo mwy o'r un pethau.

"Pe bawn i'n darbwyllo ysgol arall i gymryd rhan, mi fuaswn i'n pwysleisio wrthyn nhw ei fod yn caniatáu i chi gamu draw o'ch gwaith arferol ac edrych yn wrthrychol ar ddata dibynadwy a gweld sut mae dysgwyr yn teimlo ynglŷn â gweithgareddau."

Bydd Arolwg Chwaraeon Ysgol  2015 yn edrych eto ar y rhwystrau sy'n cadw rhai pobl ifanc rhag bod yn gorfforol egnïol. I sicrhau fod hyn yn adlewyrchiad teg a'n bod yn cael  barn pob grŵp, bydd angen i gynifer ag sy'n bosib o blant gymryd rhan yn yr arolwg.

Yn y Newyddion

Arolwg ar Chwaraeon Ysgol

Cynnwys cysylltiedig

Arolwg ar Chwaraeon Ysgol

I gael rhagor o wybodaeth am sut mae cymryd rhan yn arolwg 2015, ewch i dudalen yr
Arolwg ar Chwaraeon Ysgol