Gwahanol Rolau

Wrth i ddisgyblion wneud cynnydd yn eu gwaith dysgu mewn Gweithgareddau antur, byddant yn gallu:

 

  • Ysgwyddo mwy o gyfrifoldeb dros eu dysgu eu hunain, a gofyn cwestiynau perthnasol er mwyn estyn a gwella eu perfformiad (nodwedd L5)
  • Gwneud penderfyniadau doeth, gan ddewis sgiliau a strategaethau priodol a'u cymhwyso'n effeithiol ac yn ddiogel mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd heriol (nodwedd L6)
  • Cydnabod pwysigrwydd rheolau a gweithdrefnau diogelwch a'u defnyddio'n gyson (nodwedd L6)
  • Ymateb yn briodol i broblemau a sialensiau sy'n fwyfwy cymhleth (nodwedd L7)

 

Adventurous Activities

Trwy ddiffiniad, mae gweithgareddau antur yn golygu dod i gysylltiad â rhyw lefel o risg go iawn. Yr allwedd i gyfranogiad llwyddiannus mewn gweithgareddau antur yw sicrhau bod lefel y risg yn cyfateb i gymhwysedd y sawl sy'n cymryd rhan yn y gweithgaredd, fel bod cyfranogwyr yn teimlo eu bod yn cael eu hymestyn a'u herio, ond eu bod yn gallu ymdopi. Os bydd cyfranogwyr yn cael eu herio ormod, gall antur droi'n anffawd, fel y disgrifir gan Mortlock (1984). Er mwyn llwyddo i gymryd mwy o gyfrifoldeb am eu gwaith dysgu eu hunain mewn gweithgareddau antur, mae angen i ddisgyblion gymryd rhan mewn asesiad risg a budd fel y disgrifir gan Gill yn Nothing Ventured (2010).

 

Mae'r dull o ystyried risg a budd yn ystyried manteision cymryd rhan yn y gweithgaredd, y risgiau sy'n gysylltiedig â chymryd rhan a'r camau diogelwch y mae angen eu cymryd i reoli risg ar lefel dderbyniol. Er mwyn rheoli risg yn effeithiol mae angen i'r arweinydd (yr athro a'r disgyblion sy'n ymddwyn fel arweinwyr) a'r cyfranogwyr reoli risg yn barhaus ac mewn modd dynamig.  Mae disgyblion sydd wedi cymryd rhan yn yr asesiad risg a budd ar gyfer y gweithgaredd yn fwy tebygol o ddeall a defnyddio'r camau diogelwch.

 

Mae adnoddau'r Cyrff Llywodraethu Cenedlaethol sydd wedi'u cynnwys ar y wefan hon yn nodi pwyntiau diogelwch a phwyntiau addysgu sy'n bwysig i bob gweithgaredd. Dylai athrawon helpu disgyblion i ymgyfarwyddo â'r pwyntiau hyn fel y gallant gymryd mwyfwy o gyfrifoldeb am eu gwaith dysgu eu hunain.

 

Mae cymryd mwy o gyfrifoldeb yn broses raddol, lle mae'r athro'n arwain ac yn cynorthwyo'r dysgwyr nes iddynt ddangos eu bod yn gallu gweithio'n fwy annibynnol ac yn ddiogel. Bydd hynny'n galluogi disgyblion i fabwysiadu gwahanol rolau yn llwyddiannus, a bydd diogelwch yn arbennig o bwysig i rolau'r Hyfforddwr Iechyd Ffitrwydd a Lles, yr Hyfforddwr Sgiliau a'r Arweinydd.

Gellir defnyddio'r pwyntiau canlynol fel cod ymddygiad i athrawon a disgyblion, a gellid datblygu'r cod yn gyfres o feini prawf llwyddiant ar gyfer cymryd cyfrifoldeb.

 

Bydd athrawon yn:

  • gwirio'r cyfarpar yn rheolaidd ac yn tynnu sylw'r disgyblion at risgiau posibl, gan ddatblygu mwy ar ddealltwriaeth disgyblion o sut i ddefnyddio cyfarpar yn ddiogel
  • adolygu sgiliau, gwybodaeth a dealltwriaeth flaenorol, er mwyn sicrhau bod y disgyblion yn ymwybodol o'r pwyntiau addysgu a'r pwyntiau diogelwch angenrheidiol ar gyfer gweithgareddau allweddol
  • cyflwyno ystod o dasgau wedi'u gwahaniaethu i'r disgyblion a fydd yn eu helpu i gynnal asesiad risg a budd trwy ddilyn y camau canlynol:
  • eu helpu i adnabod manteision neu amcanion y dasg/gweithgaredd
  • adnabod y risgiau sylweddol sy'n gysylltiedig â'r gweithgaredd a'r grŵp, a'r camau y mae angen eu cymryd i reoli'r risgiau hyn ar lefel dderbyniol
  • pwyso a mesur y manteision yn erbyn y risgiau
  • penderfynu a ddylid ymgymryd â'r dasg ai peidio, a phenderfynu dan ba amodau y dylid gwneud hynny.


trosglwyddo mwy o gyfrifoldeb yn raddol i ddisgyblion mewn perthynas â'r asesiad risg a budd trwy ofyn cwestiynau perthnasol iddynt a gwneud iddynt feddwl:

a) Beth allai'r manteision fod?  Beth y gallech chi ei gyflawni?
b) Beth yw'r materion diogelwch sy'n eich wynebu chi fel Hyfforddwr Iechyd Ffitrwydd a Lles / Hyfforddwr Sgiliau /  Arweinydd?
c) Beth y byddwch yn ei wneud i sicrhau eich bod yn arwain mewn modd diogel?

  • ystyried bod diogelwch yn arbennig o bwysig i'r hyfforddwr sgiliau gallai'r cwestiynau a gaiff eu gofyn i'r hyfforddwr sgiliau gynnwys:

beth sydd ynghlwm wrth y gweithgaredd/tasg? Beth y mae ei angen arnoch i allu rhoi cynnig ar y gweithgaredd hwn? 

a all eich grŵp gyflawni hyn gyda rheolaeth a chywirdeb cyson?

a oes unrhyw beth am y gweithgaredd hwn sy'n beryglus/a allai eich rhoi chi neu'ch grŵp mewn perygl?

beth yw'r risgiau hynny? 

beth y gallwch chi/y grŵp ei wneud i reoli'r risgiau hyn fel y gallwch chi/eich grŵp gymryd rhan heb gael niwed?

beth yw prif bwyntiau addysgu/pwyntiau diogelwch y gweithgaredd hwn? 

gofyn i'r disgyblion pa gwestiynau y maent yn gofyn i'w hunain, wrth iddynt gymryd mwy o gyfrifoldeb. Am beth yr ydych yn meddwl cyn i chi roi cynnig ar y gweithgaredd hwn?

trosglwyddo cyfrifoldeb yn raddol i'r disgyblion am agweddau penodol wrth iddynt fabwysiadu gwahanol rolau

 

Bydd disgyblion yn:

  • ymddwyn mewn modd cyfrifol
  • cymryd cyfrifoldeb cynyddol am eu hunain, am eraill ac am yr amgylchedd dysgu
  • gofalu am ei gilydd a'u hunain
  • adnabod manteision/canlyniadau posibl y gweithgareddau iddynt hwy fel dysgwyr
  • nodi risgiau posibl a chynllunio sut i'w hosgoi/lleihau cymaint ag sy'n bosibl
  • mentro'n ofalus, gan bwyso a mesur y rhesymau posibl o blaid ac yn erbyn gwneud hynny
  • meddwl cyn gwneud
  • gwneud penderfyniadau'n unigol ac fel grŵp i nodi'r problemau ac awgrymu dulliau gweithredu amgen
  • gwneud penderfyniadau doeth, gan ddewis sgiliau a strategaethau priodol a'u defnyddio'n effeithiol ac yn ddiogel mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd heriol
  • gweld gwerth mewn camgymeriadau a chanlyniadau annisgwyl a gweld y cyfleoedd a gynigir ganddynt
  • dilyn rheolau a gweithdrefnau diogelwch yn gyson, gan gynnwys defnyddio cyfarpar yn ddiogel
  • dadansoddi pwyntiau addysgu i weld beth sy'n gwneud sgìl neu weithred yn llwyddiannus a'r technegau a'r sgiliau a ddysgwyd yn flaenorol y gellir eu defnyddio yng nghyswllt y gweithgaredd/sgìl newydd hwn
  • meddwl am/trafod/gofyn i'w hunain beth yw'r problemau diogelwch/pwyntiau addysgu, sut y gellir osgoi/lleihau'r problemau diogelwch? A ydym yn dilyn y pwyntiau addysgu?
  • ymateb yn briodol i broblemau a heriau sy'n fwyfwy cymhleth
  • adrodd ynghylch unrhyw bryderon i'w hathro, gan dynnu sylw at unrhyw beryglon uniongyrchol sy'n wynebu eu cyfoedion wrth wneud hynny
  • cymryd mwy o gyfrifoldeb yn raddol am agweddau penodol wrth iddynt fabwysiadu gwahanol rolau. 

 

 

DOWNLOADS